رکورد علی دایی، یعنی ۱۰۹ گل ملی برای ایران، نزدیک به ۱۸ سال بالاترین رقم گلزنی ملی در فوتبال مردان بود. کریستیانو رونالدو ۲ تیر ۱۴۰۰ (۲۳ ژوئن ۲۰۲۱) با دو پنالتی به فرانسه در یورو ۲۰۲۰ به این عدد رسید و ۱۰ شهریور ۱۴۰۰ (۱ سپتامبر ۲۰۲۱) با دو ضربه سر مقابل ایرلند از آن گذشت. تا ۱۰ آبان ۱۴۰۵ رونالدو ۱۴۶ گل ملی دارد، لیونل مسی با ۱۲۶ گل از تیم ملی آرژانتین خداحافظی کرده و نام دایی سومین نام فهرست است. در خود ایران اما هنوز کسی به او نزدیک نشده؛ مهدی طارمی، نزدیک‌ترین تعقیب‌کننده، حدود ۵۰ گل عقب‌تر است.
علی دایی چند گل ملی زده؟ ۱۰۹ یا ۱۰۸
عددی که همه ایرانی‌ها می‌شناسند ۱۰۹ است: ۱۰۹ گل در ۱۴۹ بازی بین سال‌های ۱۳۷۲ تا ۱۳۸۵. گینس هم وقتی در شهریور ۱۴۰۰ رکورد رونالدو را ثبت کرد، از رکورد ۱۰۹ گلی دایی نام برد. اما یکی از این بازی‌ها، برد ۲ بر ۱ ایران مقابل تیم المپیک اکوادور در لس‌آنجلس در ۲۲ دی ۱۳۷۸ (۱۲ ژانویه ۲۰۰۰)، بازی رسمی تیم‌های ملی بزرگسال حساب نمی‌شود، چون اکوادور با تیم المپیکش به میدان آمده بود. به همین دلیل RSSSF (بنیاد آمار فوتبال) در فهرستی که ۷ آبان ۱۴۰۵ به‌روز کرده، دایی را با ۱۰۸ گل در ۱۴۸ بازی ثبت کرده و فهرست‌هایی که بر پایه آمار فیفا تنظیم می‌شوند هم همین عدد را می‌آورند. وقتی مسی در تیر ۱۴۰۳ به ۱۰۹ گل رسید، بیشتر رسانه‌ها، از جمله آسوشیتدپرس، رقم دایی را ۱۰۸ در نظر گرفتند.
این اختلاف یک گلی ترتیب فهرست را عوض نمی‌کند. در این گزارش هر جا از رکوردی حرف می‌زنیم که رونالدو در ۲۰۲۱ شکست، عدد ۱۰۹ را می‌آوریم، چون رسانه‌ها و گینس در آن زمان همین عدد را مبنا گذاشتند.
رکورد علی دایی چطور ساخته شد؟
دایی اولین گل ملی‌اش را ۴ تیر ۱۳۷۲ (۲۵ ژوئن ۱۹۹۳) در برد ۶ بر ۰ مقابل چین تایپه در مقدماتی جام جهانی ۱۹۹۴ زد. جهش اصلی سه سال بعد آمد: خرداد ۱۳۷۵ پنج گل در یک بازی به سریلانکا زد که هنوز بیشترین گل او در یک بازی ملی است و آذر همان سال در جام ملت‌های آسیا ۱۹۹۶ با هشت گل آقای گل شد؛ چهارتای آن در برد ۶ بر ۲ مقابل کره جنوبی در یک‌چهارم نهایی. او در مجموع ۱۴ گل در سه دوره جام ملت‌های آسیا زده که هنوز رکورد این رقابت است.
- ۷ آذر ۱۳۸۲ (۲۸ نوامبر ۲۰۰۳): گل هشتاد و پنجم مقابل لبنان در تهران؛ دایی از رکورد ۸۴ گل فرنتس پوشکاش گذشت و بهترین گلزن ملی تاریخ شد. فیفا در ۲۰۲۱ فهرست تازه‌ای منتشر کرد که در آن مختار داهاری مالزیایی ۸۹ گل داشت؛ با این شمارش، دایی صدر را ۲۸ خرداد ۱۳۸۳ و با گل نودم مقابل لبنان گرفت.
- ۲۷ آبان ۱۳۸۳ (۱۷ نوامبر ۲۰۰۴): چهار گل در برد ۷ بر ۰ مقابل لائوس در مقدماتی جام جهانی ۲۰۰۶؛ دایی اولین مرد تاریخ شد که به ۱۰۰ گل ملی رسید.
- ۱۰ اسفند ۱۳۸۴ (۱ مارس ۲۰۰۶): آخرین گل ملی، در برد ۳ بر ۲ دوستانه مقابل کاستاریکا.
- ۳۱ خرداد ۱۳۸۵ (۲۱ ژوئن ۲۰۰۶): آخرین بازی ملی، مقابل آنگولا در جام جهانی آلمان.
.jpg)
بر پایه شمارش ۱۰۸ گلی، ۳۶ گل دایی در مقدماتی جام جهانی، ۲۶ گل در بازی‌های دوستانه، ۲۳ گل در مقدماتی جام ملت‌های آسیا، ۱۴ گل در خود جام ملت‌ها و ۹ گل در بازی‌های آسیایی آمده است. نسبت گل به بازی او ۰٫۷۳ است؛ بالاتر از رونالدو (۰٫۶۲) و مسی (۰٫۶۱).
گل به تیم‌های ضعیف؛ نقدی که فقط به دایی وارد نیست
منتقدان رکورد دایی معمولاً به گل‌هایش مقابل تیم‌های ضعیف آسیایی اشاره می‌کنند: ۸ گل به لائوس، ۸ گل به مالدیو، ۵ گل به نپال و ۵ گل به سریلانکا. این نقد بی‌پایه نیست، اما مخصوص دایی هم نیست. رونالدو ۱۱ گل به لوکزامبورگ، ۷ گل به لیتوانی، ۷ گل به ارمنستان و ۶ گل به آندورا زده است. مقدماتی‌های قاره‌ای برای همه گلزنان بزرگ پر از چنین حریف‌هایی است. تفاوت اصلی جای دیگری است: دایی در جام جهانی‌های ۱۹۹۸ و ۲۰۰۶ گل نزد، در حالی که رونالدو در شش جام جهانی گلزنی کرده است.
رونالدو کی و چطور رکورد علی دایی را شکست؟
رونالدو ۲ تیر ۱۴۰۰ (۲۳ ژوئن ۲۰۲۱) در تساوی ۲ بر ۲ پرتغال و فرانسه در یورو ۲۰۲۰ دو پنالتی زد و با ۱۰۹ گل با دایی برابر شد. بازی در «پوشکاش آرنا» بوداپست برگزار شد؛ ورزشگاهی به نام همان فرنتس پوشکاشی که دایی حدود ۱۸ سال قبل از رکوردش گذشته بود. دایی بعد از آن بازی در اینستاگرامش به رونالدو تبریک گفت، نوشت مفتخر است که این دستاورد به رونالدو برسد و او را «قهرمان بزرگ فوتبال» خواند.
دو ماه بعد، ۱۰ شهریور ۱۴۰۰ (۱ سپتامبر ۲۰۲۱)، پرتغال در ورزشگاه آلگاروه و در مقدماتی جام جهانی ۲۰۲۲ تا دقیقه ۸۹ یک بر صفر از ایرلند عقب بود. رونالدو در دقیقه ۸۹ با ضربه سر گل تساوی و گل ملی ۱۱۰ را زد و در وقت‌های تلف‌شده با ضربه سری دیگر بازی را ۲ بر ۱ کرد. به نقل از ایران تایمز، رونالدو بعد از بازی گفت علی دایی «استانداردها را خیلی بالا برده بود» و دایی در پاسخ برایش نوشت امیدوار است این رکورد تا مدت‌ها پابرجا بماند. گینس همان هفته رکورد تازه را ثبت کرد.
نمودار بالا نشان می‌دهد رونالدو چطور به رکورد رسید. تا پایان ۲۰۱۵ فقط ۵۵ گل ملی داشت؛ یعنی کمتر از نیمی از رقم دایی. جهش اصلی بین ۲۰۱۶ و ۲۰۲۱ اتفاق افتاد: ۶۰ گل در شش سال، با سال‌های ۱۳ و ۱۴ گلی. صدمین گل را ۱۸ شهریور ۱۳۹۹ (۸ سپتامبر ۲۰۲۰) به سوئد زد و کمتر از یک سال بعد از دایی گذشت.
رونالدو و ایران؛ از اولین گل جام جهانی تا پنالتی بیرانوند
مسیر رونالدو و فوتبال ایران پیش از ماجرای رکورد هم به هم گره خورده بود. اولین گل رونالدو در جام جهانی، پنالتی دقیقه ۸۰ بازی ۲۷ خرداد ۱۳۸۵ (۱۷ ژوئن ۲۰۰۶) در فرانکفورت بود که پرتغال ۲ بر ۰ ایران را برد؛ جام جهانی‌ای که آخرین تورنمنت ملی دایی هم بود و او در ترکیب اصلی آن بازی قرار نداشت. دوازده سال بعد، ۴ تیر ۱۳۹۷ (۲۵ ژوئن ۲۰۱۸) در سارانسک، علیرضا بیرانوند پنالتی رونالدو را مهار کرد و پنالتی کریم انصاری‌فرد در وقت‌های تلف‌شده بازی را ۱ بر ۱ کرد. ایران با همین نتیجه از گروه بالا نرفت، اما آن پنالتی مهارشده هنوز از ماندگارترین لحظه‌های تیم ملی در جام جهانی است.
رکورد امروز کجاست؟
فهرست بهترین گلزنان ملی مردان بر پایه فهرست ویکی‌پدیا (به‌روز تا ۱۵ مهر ۱۴۰۵) که رقم دایی را ۱۰۸ ثبت کرده، این شکل را دارد:
| رتبه | بازیکن | تیم ملی | گل | بازی |
|---|---|---|---|---|
| ۱ | کریستیانو رونالدو | پرتغال | ۱۴۶ | ۲۳۴ |
| ۲ | لیونل مسی | آرژانتین | ۱۲۶ | ۲۰۸ |
| ۳ | علی دایی | ایران | ۱۰۸ (۱۰۹ در شمارش قدیمی) | ۱۴۸ |
| ۴ | سونیل چهتری | هند | ۹۵ | ۱۵۷ |
| ۵ | روملو لوکاکو | بلژیک | ۹۴ | ۱۳۵ |
| ۶ | روبرت لواندوفسکی | لهستان | ۹۲ | ۱۷۰ |
| ۷ | هری کین | انگلیس | ۹۱ | ۱۲۵ |
مسی ۹ شهریور ۱۴۰۵ (۳۱ اوت ۲۰۲۶)، چند هفته بعد از باخت آرژانتین به اسپانیا در فینال جام جهانی، خداحافظی‌اش از تیم ملی را اعلام کرد و ۱۴ مهر در بازی خداحافظی مقابل بنین با یک پنالتی گل ۱۲۶ را زد. او پیش‌تر، ۱۹ تیر ۱۴۰۳ (۹ ژوئیه ۲۰۲۴)، با گل به کانادا در نیمه‌نهایی کوپا آمه‌ریکا به ۱۰۹ گل رسیده و از دایی (با شمارش ۱۰۸ گلی) عبور کرده بود.
رونالدو اما هنوز بازیکن تیم ملی است. او مهر امسال بعد از نیمکت‌نشینی، اردوی پرتغال را ترک کرد و با محرومیتی کوتاه روبه‌رو شد، ولی نامش در فهرست اولیه بازی‌های ۲۳ و ۲۶ آبان مقابل دانمارک و ولز آمده است. فهرست نهایی ۱۵ آبان مشخص می‌کند عدد ۱۴۶ به‌زودی بالاتر می‌رود یا نه. آمار کامل گل‌های باشگاهی و ملی او را در گزارش رونالدو چند گل زده آورده‌ایم و مقایسه کامل دو رقیب را در مقایسه مسی و رونالدو. برنامه بازی‌های ملی و باشگاهی هفته را هم در صفحه بازی‌های مهم امروز می‌توانید ببینید.
رکورد علی دایی برای فوتبال ایران چه معنایی دارد؟
اول اینکه رکورد ملی ایران هنوز با فاصله زیاد مال دایی است. طبق آمار RSSSF که بازی‌ها را تا جام جهانی ۲۰۲۶ در بر می‌گیرد، فهرست گلزنان ملی ایران این است:
| بازیکن | سال‌ها | گل | بازی |
|---|---|---|---|
| علی دایی | ۱۹۹۳–۲۰۰۶ | ۱۰۸ | ۱۴۸ |
| مهدی طارمی | از ۲۰۱۵ | ۵۹ | ۱۰۹ |
| سردار آزمون | از ۲۰۱۴ | ۵۷ | ۹۱ |
| کریم باقری | ۱۹۹۳–۲۰۱۰ | ۵۰ | ۸۷ |
| جواد نکونام | ۲۰۰۰–۲۰۱۵ | ۳۹ | ۱۵۰ |
| علی کریمی | ۱۹۹۸–۲۰۱۲ | ۳۸ | ۱۲۷ |
مهدی طارمی که ۲۷ شهریور ۱۴۰۵ سی‌وچهار ساله شد، برای رسیدن به دایی باید تقریباً ۵۰ گل دیگر بزند؛ تقریباً به اندازه همه گل‌هایی که در ۱۱ سال بازی ملی زده است. به زبان ساده، رکورد ملی دایی در ایران در آینده نزدیک در خطر نیست.
دوم، عنوان «اولین مرد تاریخ با ۱۰۰ گل ملی» هیچ‌وقت از دایی گرفته نمی‌شود؛ رونالدو و مسی هر دو بعد از او به این عدد رسیدند. رکورد ۱۴ گل او در جام ملت‌های آسیا هم هنوز پابرجاست و در گینس ثبت شده است. فیفا هم ۲۷ آبان ۱۴۰۳، در بیستمین سالگرد گل صدم، گفت‌وگویی با او منتشر کرد که تیترش این بود: کنار رونالدو و مسی بودن برای دایی افتخار بزرگی است.
سوم، رکورد دایی برای چند نسل از هواداران ایرانی یک معیار جهانی ساخت. سال‌ها نام یک بازیکن ایرانی در فهرست‌های آماری جهان بالاتر از پوشکاش و پله آمد و حالا هم هر بار که رونالدو رکورد ملی تازه‌ای می‌زند، نام علی دایی در گزارش‌های جهانی تکرار می‌شود.
پرسش‌های رایج
علی دایی در جام جهانی چند گل زده است؟
هیچ. دایی در جام جهانی ۱۹۹۸ فرانسه و ۲۰۰۶ آلمان بازی کرد اما در خود مسابقات گلی نزد. ۳۶ گل از گل‌های ملی‌اش در مقدماتی جام جهانی به ثمر رسیده است.
علی دایی چند گل به مالدیو زد؟
۸ گل در چند بازی مختلف؛ بیشترین گلش در یک بازی مقابل مالدیو سه گل بود، در ۱۲ فروردین ۱۳۷۹ (۳۱ مارس ۲۰۰۰). به لائوس هم همین تعداد گل زده است.
دیدگاه خود را بنویسید